Mindfullness

Mindfullness is een hype, het is helemaal hip. Je kunt tegenwoordig geen psycholoog, fysiotherapeut, ergotherapeut of revalidatiearts ontmoeten of ze hebben hun mond vol van mindfullness. Het woord mindfull wordt als adjectief geplakt aan vrijwel alle zelfstandige naamwoorden, mindfull wandelen, mindfull eten, mindfull tandenpoetsen. Nou ja, mindfull poepen heb ik nog niet gehoord, maar verder wordt het bijna overal aangeplakt. Als je probeert te achterhalen wat mensen nu bedoelen met deze term krijg je meestal een zweverig verhaal waar ik niets mee kan.

Mindfullness is afkomstig van een boeddhistische meditatietechniek. Dat het afkomstig is van een godsdienstige stroming maakt het per definitie verdacht. Wat zou u ervan zeggen als tegen u werd gezegd, ga vooral veel rozenkransjes bidden dat helpt tegen de pijn. Dan zou de wereld toch te klein zijn, gezondheidszorg als wetenschap en geloof moeten vooral gescheiden worden. Maar ja, nu het boeddhisme is kan het opeens wel. Nu geloof ik niet in een hogere macht of die nu god of boeddha genoemd wordt. Dus die scheiding tussen geloof en wetenschap vind ik zo gek nog niet. Ik kan er niet bij dat er in Rotterdam een revalidatie instelling is die de behandeling afsluit met een retraite in een boeddhistisch klooster. Het moet toch niet gekker worden.
De wetenschap is al heel lang bezig met de vraag hoe we nu weten of iets echt werkt of dat we alleen maar denken dat het werkt. We proberen als wetenschapper onze individuele waarneming met wetenschappelijke methoden te objectiveren. In de gezondheidszorg noemen we dit evidence based. Ook mindfullness is onderzocht, maar de onderzoeken hebben methodologisch gezien nogal wat problemen. De onderzoeker is enthousiast voorstander of de controlegroep krijgt een suikertabletje en de mindfullnessgroep krijgt veel aandacht. Wedden dat de aandacht beter werkt dan een suikertabletje. Maar of dat een bewijs is dat mindfullness werkt? Ik geloof het niet.

Een recent onderzoek toont aan dat MRI resultaten verschillen toont bijeen toegebrachte pijn tussen de mindfullness groep en de controlegroep. Ja dan moet het wel kloppen zou je denken. Ook dit overtuigt mij niet. Welke opdracht heeft de controlegroep gekregen. Ik denk dat het oplossen van ingewikkelde rekensommen de pijnbeleving ongeveer net zo beïnvloedt als het toepassen van meditatietechnieken. Ik weet dat er in de medische wetenschap meer behandelingen zijn die niet evidence based zijn of waarvan het bewijs net zo flinterdun is. Een grijs gebied zul je altijd wel houden. Maar dat ontslaat de medische wetenschap niet van de plicht om resultaten van behandelingen die geld kosten te onderbouwen met wetenschappelijk bewijs dat deze behandeling ook daadwerkelijk een resultaat biedt.

Is mindfullness dan volstrekte onzin? Ik denk het niet, maar veel adviezen die uit deze hoek komen zijn open deuren of de categorie van “niets nieuws onder de zon”. Het maakt mij niet uit door welke theorie mensen zich laten inspireren als ze zinnige adviezen geven. Zo kun je tegen iemand zeggen dat hij mindfull moet gaan wandelen, maar je kunt ook zeggen dat je tijdens het wandelen niet te veel moet lopen piekeren en je ook af en toe moet voelen of je niet moe wordt of pijn hebt en dat het ook fijn is om te genieten van het zonnetje, de geur van gemaaid gras en je niet moet vergeten de buurman even te groeten. Volgens mij is het tweede advies net zo mindfull als het eerste, maar met het tweede advies kun je iets. Het komt niet zo zweverig over.
Ook in het Rijndam zijn er vele mindfullness enthousiastelingen. Mijn nogal gereserveerde houding ten opzichte van mindfullness schokte sommigen. Het lukte de medewerkers niet altijd deze term in te slikken. Ach als ik in een boot over de golven staar en mijn hoofd leeg maak mediteer ik ook, maar ik noem het alleen liever niet zo. Eigenlijk ben ik net zo allergisch voor de termen meditatie en mindfullness. “What’s in a name? That which we call a rose
By any other name would smell as sweet.”

Laat een reactie achter